Oddanie krwi a dni wolne od pracy – zmiany dla krwiodawców od 1 maja 2026 roku

Pracownikom, którzy honorowo oddają krew, przysługuje szereg przywilejów. Należą do nich m.in. płatne dni wolne od pracy oraz ulga podatkowa, którą można uwzględnić w rozliczeniu PIT.

Od 1 maja 2026 roku wejdą w życie ważne zmiany dotyczące zwolnienia od pracy dla krwiodawców. Nowe przepisy obejmą szczególną sytuację – gdy pracownik, po badaniu lekarskim, nie zostanie dopuszczony do oddania krwi.

Jakie uprawnienia przysługują krwiodawcom obecnie? Co dokładnie zmieni się od 2026 roku? Jak prawidłowo rozliczyć dni wolne oraz ulgę podatkową?

Ile dni wolnych od pracy za oddanie krwi – aktualne przepisy

W ostatnich latach przepisy dotyczące dni wolnych od pracy za oddanie krwi zmieniały się.

Przed pandemią koronawirusa

Przed wystąpieniem epidemii COVID w Polsce krwiodawcy mieli prawo do jednego dnia wolnego od pracy. Był to dzień, w którym oddawali krew.

W czasie pandemii koronawirusa

W czasie pandemii tzw. specustawa covidowa z 21 stycznia 2021 roku wprowadziła dodatkowe uprawnienia dla osób oddających krew i osocze w czasie epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego. Krwiodawcy zyskali dwa dni wolnego od pracy: w dniu oddania krwi lub osocza oraz w dniu następnym.

Nowelizacja przepisów w 2023 roku

Powyższy przepis miał obowiązywać tylko do końca stanu epidemii albo stanu zagrożenia epidemicznego, ale postanowiono zostawić go na stałe. 30 marca 2023 roku Prezydent podpisał ustawę z 9 marca 2023 roku o Krajowej Sieci Onkologicznej. Przepisy weszły w życie 20 kwietnia 2023 roku.

Zgodnie z nowymi przepisami krwiodawcy przysługuje „zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje krew, oraz w dniu następnym, a także na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi”.

Ile dni wolnych od pracy za oddanie krwi – zmiany od 1 maja 2026

Dotychczasowe przepisy nie regulowały wprost, jak rozliczać czas pracy w sytuacji, gdy pracownik zgłosił się do oddania krwi, ale ostatecznie nie został dopuszczony do donacji. Prowadziło to do rozbieżności w podejściu firm oraz potencjalnych sporów interpretacyjnych.

W praktyce kadrowej często przyjmowano, że już samo stawienie się w centrum krwiodawstwa i przejście badań kwalifikacyjnych jest podstawą do usprawiedliwienia nieobecności w pracy za cały dzień.

Od 1 maja 2026 roku wchodzą w życie przepisy, które mają uporządkować tę kwestię i jednoznacznie określić zasady zwolnień od pracy w przypadku braku oddania krwi.

Jeśli pracownik zgłosi się do oddania krwi, ale po badaniu nie zostanie dopuszczony do donacji:

• zwolnienie od pracy obejmie wyłącznie czas niezbędny na przeprowadzenie badań kwalifikacyjnych,
• uwzględniony będzie również czas dojazdu do centrum krwiodawstwa i powrotu do pracy,
• po opuszczeniu punktu krwiodawstwa pracownik ma obowiązek niezwłocznie wrócić do firmy i kontynuować pracę,
• zaświadczenie wydane przez placówkę będzie wskazywać dokładne godziny pobytu – od momentu rejestracji (np. pobrania numerka) do opuszczenia placówki.

Nowelizacja nie zmienia zasad dotyczących pracowników, którzy faktycznie oddadzą krew lub jej składniki. W takich przypadkach nadal obowiązuje prawo do:

• zwolnienia od pracy w dniu oddania krwi,
• zwolnienia od pracy w dniu następnym (rozumianym jako kolejny dzień kalendarzowy, nie następny dzień roboczy),
• wynagrodzenia za czas nieobecności, ustalanego według zasad jak dla urlopu wypoczynkowego.

Zmiana ma więc charakter doprecyzowujący i dotyczy wyłącznie sytuacji, w której do donacji nie dochodzi – nie ogranicza natomiast uprawnień przysługujących rzeczywistym krwiodawcom.

Kiedy zwolnienie od pracy za oddanie krwi nie przysługuje wcale

Nowelizacja przepisów doprecyzowuje również sytuacje, w których pracownik w ogóle nie może skorzystać ze zwolnienia od pracy w związku z próbą oddania krwi. Dotyczy to przypadków, w których brak możliwości donacji wynika z okoliczności zawinionych przez samego dawcę.

Zwolnienie nie będzie przysługiwać, jeżeli pracownik:

• zgłosi się do centrum krwiodawstwa pod wpływem alkoholu lub środków odurzających,
• zignoruje wcześniejszą decyzję o czasowej lub stałej dyskwalifikacji, wynikającej na przykład z braku zachowania wymaganych odstępów między donacjami,
• świadomie naruszy zasady kwalifikacji dawców (np. zataja istotne informacje zdrowotne).

W takich sytuacjach brak oddania krwi nie wynika z obiektywnych przesłanek medycznych, lecz z działania lub zaniedbania pracownika. Pracodawca nie ma obowiązku uznania takiej nieobecności za usprawiedliwioną, co może skutkować potrąceniem części wynagrodzenia.

Jak udokumentować zwolnienie od pracy pracownika oddającego krew?

Nieobecność w pracy z powodu oddania krwi powinna zostać udokumentowana. Dowodem potwierdzającym oddanie przez daną osobę krwi jest zaświadczenie wydane przez placówkę publicznej służby krwi – Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MON lub Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA.

Zaświadczenie to pracownik powinien przekazać pracodawcy. Jest to dla pracodawcy podstawa, by nieobecność pracownika w pracy była usprawiedliwiona.

Obowiązek poinformowania pracodawcy

Pracownik ma obowiązek poinformować swojego pracodawcę, że nie stawi się w pracy w każdym przypadku, gdy ta nieobecność jest mu z góry wiadoma i możliwa do przewidzenia. Zamiar oddania w danym dniu krwi jest taką przesłanką, dlatego należy o tym powiadomić pracodawcę z odpowiednim wyprzedzeniem.

Jeżeli w miejscu pracy nie określono konkretnej formy przekazywania takiej informacji pracownik może to zrobić osobiście, przez inną osobę, telefonicznie, za pośrednictwem innego środka łączności lub drogą pocztową.

Czy pracodawca może w takiej sytuacji odmówić udzielenia pracownikowi zwolnienia od pracy?

Tak, ale tylko wtedy, gdy będzie się to wiązało z zagrożeniem życia lub zdrowia pozostałych zatrudnionych osób. Pracodawca może wtedy zobowiązać pracownika do stawienia się do pracy w celu zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy. Jeśli pracownik mimo to nie stawi się do pracy może to być potraktowane jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Czy dni wolne za oddanie krwi są płatne?

Za usprawiedliwiony czas nieobecności w pracy z powodu oddania krwi pracownik ma prawo do wynagrodzenia. Jego wysokość ustala się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Z tą tylko różnicą, że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypada dzień oddawania krwi.

Ulga podatkowa dla krwiodawców

Oddanie krwi jest traktowane w przepisach podatkowych jako darowizna na cele pożytku publicznego, co oznacza, że może zostać rozliczone w rocznym zeznaniu PIT.

Kto ma prawo do ulgi podatkowej dla krwiodawców?

Prawo do uwzględnienia ulgi dla krwiodawców mają pracownicy, a także przedsiębiorcy, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych i na ryczałcie. Ulga nie dotyczy przedsiębiorców rozliczających się z wykorzystaniem podatku liniowego oraz karty podatkowej.

Warunkiem skorzystania z ulgi jest, by krew lub jej składniki były oddane nieodpłatnie, w jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi, czyli regionalnym lub wojskowym centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Rekompensata finansowa ze strony jednostki krwiodawstwa eliminuje prawo do ulgi. Co warto podkreślić, jako płatność za krew nie jest traktowana np. czekolada, którą krwiodawcy często otrzymują po oddaniu krwi. To tylko ekwiwalent energetyczny, który ma służyć odżywieniu organizmu i stanowić pomoc w jego powrocie do normalnego funkcjonowania.

Wysokość ulgi dla krwiodawców

Wysokość ulgi dla krwiodawców zależy od ilości honorowo oddanej krwi oraz składników krwi.

Za jeden litr krwi przysługuje rekompensata w wysokości 130 zł.

Za 1 mililitr krwi pobranej do celów diagnostycznych od dawców krwinek wzorcowych –1 zł.

Gdy krwiodawca został poddany zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom poprzedzającym pobranie krwi lub jej składników w celu uzyskania surowic diagnostycznych lub osocza przysługuje mu rekompensata w wysokości:

– za 1 litr krwi z wytworzonymi przeciwciałami w wyniku zabiegu uodpornienia – 200 zł,
– za 1 litr osocza pobranego od dawcy poddanego zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom – 350 zł,
– za zabieg uodpornienia dawcy: pierwszy – 50 zł, każdy kolejny – 25 zł,
– za 1 mililitr krwi pobranej do uodpornienia – 1 zł,
– za składniki krwi pobierane metodą aferezy – 130 zł (za cały zabieg).

Ulga dla krwiodawców – niezbędne formalności

Aby rozliczyć ulgę dla krwiodawców niezbędne jest posiadanie zaświadczenia ze stacji krwiodawstwa. W dokumencie tym zawarta jest informacja, ile krwi i o jakim składzie dana osoba oddała. Zaświadczenia tego nie trzeba załączać do samego zeznania podatkowego, ale należy je przechowywać przez 5 kolejnych lat. Urząd skarbowy może w tym czasie sprawdzić potwierdzenie prawa do ulgi.

Darowiznę na cele krwiodawstwa można odliczyć:

– od przychodu w zeznaniu rocznym PIT-28 – przy opodatkowaniu ryczałtem ewidencjonowanym
lub
– od dochodu w zeznaniu rocznym PIT-36 lub PIT-37– przy opodatkowaniu na ogólnych zasadach.

Wypełniając PIT do deklaracji należy dołączyć załącznik PIT/O, w którym wykazujemy kwotę przekazanej darowizny, kwotę możliwego odliczenia ulgi z tytułu oddania krwi oraz dane obdarowanego (nazwę oraz adres stacji krwiodawstwa).

Limit darowizny w odliczeniu krwi od podatku PIT

Ulga dla krwiodawców łączy się z innymi darowiznami na rzecz organizacji pożytku publicznego oraz na cele kultu religijnego. Razem darowizny te nie mogą przekroczyć 6% dochodu podatnika (przychodu w przypadku ryczałtowców) wykazanego w zeznaniu podatkowym.

FAQ – Oddanie krwi a przywileje pracownika

Czy po 1 maja 2026 roku nadal przysługują 2 dni wolnego za oddanie krwi?

Tak. Jeżeli pracownik faktycznie odda krew lub jej składniki, nadal przysługuje mu zwolnienie od pracy w dniu oddania krwi oraz w dniu następnym. Zmiany nie dotyczą tej sytuacji.

Co jeśli pracownik nie zostanie dopuszczony do oddania krwi?

Od 1 maja 2026 roku w takim przypadku zwolnienie od pracy obejmuje wyłącznie czas badań kwalifikacyjnych oraz dojazdu. Pracownik nie ma prawa do całego dnia wolnego i – jeśli to możliwe – powinien wrócić do pracy.

Czy pracodawca może zakwestionować nieobecność pracownika?

Tak, w określonych sytuacjach. Jeżeli np. pracownik zgłosi się do oddania krwi pod wpływem alkoholu lub świadomie naruszy zasady kwalifikacji, pracodawca może odmówić uznania nieobecności za usprawiedliwioną.

Czy dni wolne za oddanie krwi są płatne?

Tak. Za czas zwolnienia od pracy z tytułu oddania krwi pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, które ustala się według zasad obowiązujących przy urlopie wypoczynkowym.

Jak rozliczyć ulgę podatkową za oddanie krwi?

Ulga przysługuje jako darowizna na cele pożytku publicznego i można ją wykazać w zeznaniu rocznym (PIT-36, PIT-37 lub PIT-28) wraz z załącznikiem PIT/O. Warunkiem jest posiadanie zaświadczenia ze stacji krwiodawstwa oraz zachowanie limitu 6% dochodu (lub przychodu w przypadku ryczałtu).

2026-05-05

Usługi księgowe
BRGS Biuro Rachunkowe Grzegorz Sasin
Warszawa (Praga)